Sa paggunita natin sa ika-43 anibersaryo ng pagpaslang kay Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr., may isang tanong na maaari ring siyasatin mula sa pananaw ng ating lokal na kasaysayan:
Bakit hindi man lang nadalaw ni Ninoy Aquino ang Mariveles?
Mahalagang itanong ito hindi bilang pagpuna lamang, kundi bilang isang historical inquiry.
Si Ninoy Aquino ay isa sa pinakakilalang politiko ng kanyang panahon. Naging gobernador s'ya ng Tarlac, senador ng Republika, at prominenteng lider ng oposisyon. Malawak ang kanyang naging political activities bago ang Martial Law.
Samantala, ang Mariveles, Bataan ay hindi rin isang maliit o walang kabuluhang lugar sa pambansang kasaysayan.
Pagsapit ng dekada 1970, mabilis nang nagbabago ang Mariveles dahil sa pagtatatag at paglago ng Bataan Export Processing Zone, isa sa pinakamahalagang industrial projects ng pamahalaan noong panahong iyon. Libu-libong manggagawa mula sa iba't ibang bahagi ng Pilipinas ang dumating sa bayan. Unti-unting naging mahalagang sentro ng industriya at paggawa ang Mariveles.
Dahil dito, isang lehitimong tanong para sa mga historyador at mananaliksik:
May dokumentadong pagbisita ba si Ninoy Aquino sa Mariveles bago s'ya ikinulong noong 1972?
Kung wala, bakit?
May plano ba s'yang bumisita ngunit hindi natuloy?
May political engagement ba s'ya sa Bataan ngunit hindi nakarating sa Mariveles?
May mga lokal na lider o residente bang nakatagpo sa kanya sa ibang bayan ng Bataan?
May lumang larawan, pahayagan, campaign material, liham, diary, o oral testimony na maaaring magpatunay na minsan s'yang nakarating dito?
At higit sa lahat:
Ano ang pananaw ni Ninoy Aquino tungkol sa Bataan Export Processing Zone at sa mabilis na industriyalisasyon ng Mariveles noong panahon ng Marcos administration?
Hindi natin dapat sagutin ang mga tanong na ito sa pamamagitan ng haka-haka.
Hanapin natin ang dokumento.
Ito mismo ang trabaho ng isang historical society.
Maaaring may litrato sa lumang album ng isang pamilya. Maaaring may balita sa isang lumang pahayagan. Maaaring may dating opisyal, manggagawa, guro, political organizer, o residente ng Mariveles na nakakaalala ng isang pagbisita.
Kaya nananawagan ang Mariveles Historical Society:
Nakarating ba talaga si Ninoy Aquino sa Mariveles?
Kung may larawan, dokumento, newspaper clipping, campaign material, o personal na testimonya kayong nagpapatunay na nakabisita si Ninoy Aquino sa Mariveles, nais naming makita at maidokumento ito.
At kung mapatutunayang hindi s'ya kailanman nakarating sa Mariveles, isa pang mahalagang tanong ang maaari nating pag-aralan:
Bakit hindi?
Hindi lahat ng tanong sa kasaysayan ay kailangang may agarang sagot.
Minsan, ang isang simpleng tanong ang nagbubukas ng pinto tungo sa isang bagong historical discovery.
Baka ang sagot ay nasa isang lumang litrato lamang na hanggang ngayon ay nakatago sa isang tahanan sa Mariveles.
0 Comments